Gmina Hyżne
   Strona głównaBIPBudżet 2012Organizacje pozarządowe i inneDo pobraniaKontakt
Piątek, Listopad 28, 2014   
Nawigacja
Aktualności
Odbyło się
Położenie
Historia i zabytki
Sport i rekreacja
Kultura
Polityka jakości - ISO
Karty usług
Gospodarka
Fundusze Europejskie
Oświata
Opieka zdrowotna
Agroturystyka
OSP
Turystyka
Samorząd
Do pobrania
Kontakt
Program Rozwoju Bibliotek
Linki
Galeria
Szukaj
Archiwum
Mapa serwisu
Gmina Fair Play 2011
Odbiór odpadów komunalnych
Współpraca Hyżne - Ajak
Szkolenia zawodowe
Przedszkola
Zlota setka gmin
Fundusze europejskie
Wyróżnienie
KARR
 Historia i zabytki

HISTORIA I ZABYTKI GMINY HYŻNE

Materialne ślady najstarszego osadnictwa na terenie Gminy Hyżne widoczne są na wzniesieniu zwanym Tatarską Górą. Są to pochodzące z XI-XII w. pozostałości po wczesno-średniowiecznym grodzie. Była to prawdopodobnie jedna z fortec obronnych na szlaku handlowym z Rusi do Krakowa.

HYŻNE



Cudowny obraz z Kościoła w Hyżnem

Pierwsze wzmianki pisane o wsi Hyżne pochodzą z 1436r. Hyżne od samego początku było własnością szlachecką. W XV w. wieś wchodziła w skład dóbr rodów Kmitów, Denowskich i Rzeszowskich. Była to dużą wieś na prawach niemieckich, zagospodarowana, gdzie istniały dwie karczmy i młyn. Od 1523 r. Hyżne pozostawało przez kilka pokoleń w rękach Wapowskich.
W 1590 r. Katarzyna Wapowska ufundowała drewniany kościół na wzniesieniu zwanym Tatarską Górą i umieściła w nim cudowny obraz Matki Boskiej

W latach 70-tych XVII w. Hyżne nabył hrabia Nieborowski. W jego czasach Hyżne doczekało się nowego murowanego kościoła wzniesionego na miejscu drewnianego, spalonego w 1624 r. przez Tatarów.
Pod koniec XVIII w. Hyżne przechodzi w ręce Jędrzejowiczów.
Od 1863 r. we wsi funkcjonowała szkoła ludowa, w której uczył ówczesny organista Tomasz Sikorski- ojciec przyszłego generała Władysława..
Wnętrze kościola w Hyżnem

W 1890 r. funkcjonowały tu cztery karczmy , młyn wodny, cegielnia, gorzelnia i folwark w pobliżu którego znajdował się park.. Obok kościoła położony był zespół plebański oraz dwa cmentarze.
Od 1917 r. właścicielami majątku aż do reformy rolnej byli Dziaduszyccy. Za ich czasów poważnie został przebudowany dwór i wzniesiony w 1930 r. wysiłkiem społecznym drewniany budynek urzędu gminy.


ZABYTKI WSI HYŻNE



Dworek w Hyżnem Zespół kościelny (kościół parafialny z cudownym obrazem Matki Boskiej,
renesansowa chrzcielnica z 1592 r.,
dzwon z 1649 r.,
7 kapliczek M.B,
fortyfikacja ziemna,
kaplica pielgrzyma,
kaplica Jędrzejowiczów,
(wikarówka, dom parafialny)
-Dom Sióstr Miłosierdzia
-Zespół dworski z parkiem (obecnie szkoła podstawowa)
-Budynek starego urzędu gminy (obecnie GOK )
-Szkoła ludowa (uczęszczał do niej gen. Władysław Sikorski)
-Pomnik Grunwaldu
-Przydrożne kapliczki, krzyże
-Zabytkowe zagrody wiejskie

BRZEZÓWKA


Pierwsza wzmianka źródłowa pochodzi z 1429 r.- jest to początek księgi sądowej tej wsi. Założona na prawie niemieckim była własnością szlachecką. Należała do dóbr Tyczyńskich, potem przejściowo do Dynowskich a następnie znowu do dóbr Tyczyńskich. Początkowo jej właścicielem byli Pileccy, następnie Działyńscy i Braniccy, a od połowy XIX w.- Szymanowscy. Brzezówka w swojej przeszłości przeżywała czasy wojen, najazdów, pożarów i epidemii, które zaważyły tragicznie na losach wsi i jej mieszkańców. Pod koniec XIX w. w Brzezówce były dwa folwarki. Od początku swego istnienia Brzezówka należy do parafii rzym.-kat. w Borku Starym.


DYLĄGÓWKA



Dokument lokacyjny wsi wystawiła 4 kwietnia 1448 r. Małgorzata z Dynowa dla Jana Dyląga. Założona na prawie magdeburskim wieś miała 30 łanów i łan na skotnicę, pozwolenie na młyn, karczmę, jatki rzemieślnicze oraz sadzawki. Dylągówka od początku była własnością szlachecką. Należała do dóbr Dynowskich, pod koniec XV w. przeszła w ręce Tarnowskich, a następnie na kilka pokoleń Wapowskich. W latach 70-tych XVII w. Dylągówkę nabył hrabia Nieborowski, a po jego śmierci Dylągówka trafiła w ręce Jędrzejowiczów. Na początku XIX w. w Dylągówce istniał dwór z oficyną i folwarkiem oraz funkcjonowała słynna na całą okolicę stadnina koni. Obok zespołu dworskiego rozciągał się park, a w jego pobliżu znajdował się młyn wodny. W połowie XIX w. została założona szkoła ludowa. W tym samym czasie funkcjonowały dwie karczmy i kaplica. Wieś od samego początku należała do parafii rzymsko - katolickej w Hyżnem aż do 1983 r.,czyli erygowania samodzielnej parafii.


ZABYTKI WSI DYLĄGÓWKA

-Park dworski
-Dom ludowy (obecnie GOSiR)
-Przydrożne krzyże i kapliczki
-Zabytkowe zagrody wiejskie


GRZEGORZÓWKA


Kościół Parafialny w Grzegorzówce Obszar Grzegorzówki należał w II poł. XVI w. do ziemi sanockiej jako teren nadgraniczny z ziemią przemyską. Pierwsza wzmianka o Grzegorzówce pojawia się w 1728 r. w spisie wiernych parafii w Hyżnem, a w 1735 r. występuje w spisie wsi płacących podymne. Była to stosunkowo mała wieś i taką pozostała przez cały XIX w. W połowie XIX w. Grzegorzówka miała luźną zabudowę skupioną przy drogach.. We wsi znajdował się zespół dworski z ogrodem. Często zmieniali się właściciele Grzegorzówki. W 1975 r. została erygowana wspólna parafia dla Grzegorzówki i Wólki Hyżneńskiej.
ZABYTKI WSI GRZEGORZÓWKA
-Szkoła (budynek drewniany z XIX w.)
-Przydrożna kapliczka
-Zabytkowe zagrody wiejskie





NIEBORÓW




Miejscowość Nieborów powstała na przełomie XVII i XVIII wieku na "surowym korzeniu". Pierwotna nazwa Wola Nieborowska. Pierwsze wzmianki o Nieborowie pojawiły się w dokumencie zwanym REJESTR KRÓW ŻELAZNYCH z roku 1703, oraz w dokumentach z wizytacji Biskupa Przemyskiego z roku 1728. Założycielem osady Nieborów był Kasper Aleksander Nieborowski - podczaszy Gostyński.
Historia powstania Nieborowa ściśle związana jest z Nieborowskimi - właścicielami Hyżnego i Dylągówki w latach-1670 - 1785.
Rodzina Nieborowskich herbu Prawdzic, wywodząca się z miejscowości Nieborów koło Warszawy to przedstawiciele starych rodów rycerskich, którym Polska zawdzięcza lata świetności. Jeden z przedstawicieli tego rodu i jego rodzina związali swe losy na ponad sto lat z naszą piękną ziemią Hyżneńską,
Nieborowski kupuje od Wapowskich Hyżne, Dylągówkę i buduje 4 folwarki: w Hyżnem, Dylągówce, Bazarach zaś w miejscu nieopodal Moszczonek między Hyżnem a Dylągówką. chłopi karczują las i trwa budowa wiejskich chałup oraz folwarku.
Nowa osada otrzymuje nazwę Wola Nieborowska później Nieborów. W następnych latach powstaje w Nieborowie browar, gorzelnia i karczma.
Nieborowscy wielce zasłużyli się dla parafii hyżneńskiej. W 1713 roku ufundowali ołtarz i obraz Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, wspomagali budowę nowego Kościoła w Hyżnem, byli fundatorami domu dla ubogich z gruntem, sprzężajem i inwentarzem, Zofia Nieborowska założyła jedno z pierwszych bractw w Polsce-Bractwo Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny.
Kasper Aleksander Nieborowski w 1674 brał udział ze swoimi chłopami w walkach pod Lwowem, tam też chłop Nawrot z Nieborowa uratował życie Panu Nieborowskiemu, za co otrzymał tytuł szlachecki i nazwisko Nawrotowski -jego synowie Antoni i Kazimierz) byli proboszczami Kościoła w Hyżnem w latach 1718-1789.

Dom Opieki Społecznej w Nieborowie

Czas panowania Nieborowskich to okres rozwoju i prosperity Nieborowa, rozwija się hodowla owiec i uprawa chmielu na potrzeby tutejszego browaru. Na mapie Wschodniej Galicji sporządzonej w Wiedniu w 1803 roku przez Austriaków, z miejscowości naszej gminy widniał tylko Nieborów.
Kolejni właściciele Nieborowa Jędrzejowicze - kupcy ormiańscy likwidują browar i gorzelnię.
Od początku XX wieku wielu mieszkańców Nieborowa wyemigrowało, przede wszystkim do Stanów Zjednoczonych.
W latach międzywojennych odkryto i zagospodarowano źródła wód leczniczych w Nieborowie Małym i Zapadach, tam też wybudowano drewniane pensjonaty lecznicze. Przed wojną Nieborów był lokalnym uzdrowiskiem, Do końca lat sześćdziesiątych organizowano w drewnianym pensjonacie w Nieborowie Małym kolonie letnie, W 2000 roku niedługo po reaktywowaniu Komitetu Odbudowy pensjonat został podpalony przez nieznanych sprawców i spłonął doszczętnie.
W latach siedemdziesiątych Instal Rzeszów wybudował w Nieborowie Małym ośrodek wypoczynkowy, który w latach osiemdziesiątych przejął Dom Pomocy Społecznej w Rzeszowie.
W 1927 roku z pieniędzy gromadzkich i darowizn mieszkańców została wybudowana szkoła powszechna i czynna była do końca lat sześćdziesiątych. W 1998 roku dzięki władzom gminy i mieszkańcom została wyremontowana z przeznaczeniem na Klub Strażaka. Znajduje się tu sala na zebrania wiejskie, sala komputerowa z dostępem do Internetu, mała siłownia i garaż OSP, mały sklep.
W okresie okupacji niemieckiej wielu mieszkańców Nieborowa walczyło w szeregach Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich.
W Nieborowie w czasie II Wojny Światowej istniała placówka
uchodźcy i zbiegli jeńcy wojenni,
W latach osiemdziesiątych z inicjatywy pani Marii Sieńko i mieszkańców Nieborowa oraz przy dużej pomocy proboszcza ks. prałata Tadeusza Ciska i mieszkańców Hyżnego wybudowano Kościół Filialny w Nieborowie pod wezwaniem Matki Boskiej Wspomożycielki Wiernych.
W 1997 roku z inicjatywy mieszkańców utworzono Sołectwo Nieborów i Ochotniczą Straż Pożarną,
W 2003 roku reaktywowano Koło Gospodyń, a w 2004 roku utworzono Koło Młodzieżowe przy OSP.


SZKLARY



Kolejka wąskotorowa Szklary były własnością szlachecką. Była to wieś na prawie niemieckim wchodząca w skład rozległych dóbr Dynowskich. Dokument lokacyjny Szklar nie zachował się, pierwsza wzmianka pochodzi z 1436 r. Właścicielem Szklar byli kolejno Dynowscy, Rzeszowscy, Tarnowscy a następnie Wapowscy do poł. XVII w. W tym czasie Szklary przeżywały burzliwe chwile podczas licznych wojen i najazdów, częste epidemie dziesiątkowały ludność. Następni właściciele to: Górski , Załuski , a w 1905 r. Skrzyński. W 1886 r. w Szklarach stał murowany dwór a obok niego folwark, działały cztery karczmy oraz młyn wodny. W czasach późniejszych wieś doczekała się kaplicy, a w jej pobliżu została wybudowana szkoła. Szklary przez długie wieki nie były samodzielną parafią i należały do parafii w Harcie. Odrębna parafia została erygowana w 1929 r., obecnie posiada murowany kościół i własny cmentarz.



Tunel kolejki wąskotorowej

ZABYTKI  WSI  SZKLARY
-Kościół
-Stara szkoła
-Zespół kolei wąskotorowej zbudowanej w 1904 r.(tunel - 602 m, most, schronisko ,tory,
bocznica-zwrotnice)
-zabytkowe przydrożne krzyże
-zabytkowe zagrody wiejskie





WÓLKA HYŻNEŃSKA



Jako samodzielna wieś funkcjonuje od 1973 r. Powstała z połączenia części dwóch sąsiadujących wsi : Hyżnego i Dylągówki. Akcja osadnicza na tym terenie rozpoczęła się w poł. XIX.w. Ludność zamieszkująca teren obecnej wsi Wólka Hyżneńska w okresie międzywojennym należała do parafii w Hyżnem, obecnie tworzy wspólną parafię z Grzegorzówką. Parafia ma własny cmentarz.. We wsi funkcjonuje szkoła podstawowa.



ZABYTKI WSI WÓLKA HYŻNEŃSKA
-Przydrożne krzyże i kapliczki
-Zabytkowe zagrody wiejskie

 
Zegar
Moja sprawa w Urzędzie
    Jak załatwić sprawę ?
BIP
Certyfikat
Mapa Gminy Hyżne
1166772 Unikalnych wizyt

Powered by PHP-Fusion © 2003-2007 | Sublime by: PHP-Fusion Themes | mod by: webmaster